Xà gồ composite đang trở thành lựa chọn của nhiều chủ nhà ở vùng biển, vùng chăn nuôi và các công trình mái hiên, mái tum. Thanh nhẹ, không gỉ, không mục, cắt xong không phải sơn. Tuy vậy, muốn dùng xà gồ composite cho mái ngói bền lâu, cần chọn đúng tiết diện, đúng khoảng cách và bắt vít đúng cách.
Bài viết này do Hồng Tâm Phát (HTP), Tổng nguồn VLXD tuyển chọn, tổng hợp từ tài liệu nhà sản xuất và kinh nghiệm thi công mái ngói. HTP cung cấp xà gồ composite, kèo thép nhẹ, ngói các loại, đồng thời nhận thi công và bảo trì mái trọn gói.
1. Xà gồ composite là gì?
Xà gồ composite (còn gọi là đòn tay composite, xà gồ FRP) là thanh nhựa gia cường sợi thủy tinh, được kéo định hình thành dạng hộp, chữ C hoặc chữ U. Thanh nằm ngang trên vì kèo, đỡ trực tiếp tấm lợp hoặc đỡ hệ li tô đặt ngói.
Ví dụ một dòng phổ biến: SF-60 có tiết diện hộp 60 × 30 × 3 mm, nặng khoảng 0,92 kg/m. Cùng dòng còn có các cỡ lớn hơn đến SF-200 cho mái dài và tải lớn.
2. Xà gồ composite dùng cho loại ngói nào?
Đây là câu hỏi quan trọng nhất. Theo nhà sản xuất, xà gồ composite được dùng phổ biến dưới tôn và ngói nhựa PVC/ASA. Đây là các tấm lợp nhẹ, bắt vít trực tiếp lên đòn tay.
Với ngói nung, ngói xi măng (khoảng 40–60 kg/m²), tải trọng lớn hơn nhiều. Khi đó:
- Có thể dùng composite làm li tô hoặc xà gồ phụ, nhưng phải giảm khoảng cách gối và tăng tiết diện.
- Vì kèo chính nên là kèo thép nhẹ G550 như Eurotruss, Taki, hoặc phải có thiết kế kết cấu riêng cho composite.
- Với ngói bitum, cần nền lợp phẳng (OSB, ván chịu nước), xà gồ composite làm khung đỡ nền.
HTP luôn hỏi rõ loại ngói trước khi báo cỡ xà gồ. Đây là bước nhiều đơn vị bán lẻ bỏ qua.
3. Chọn tiết diện xà gồ composite theo vùng gió
Nhà sản xuất Santiago đưa ra bảng chọn thanh theo vùng gió, dẫn theo dự thảo sửa đổi quy chuẩn tải trọng gió. Một số mốc tham khảo:
| Cỡ thanh | Vùng gió | Khoảng cách vì kèo tham khảo |
| SF-60 (60×30×3 mm) | I | đến khoảng 1,9 m |
| SF-60 (60×30×3 mm) | II | đến khoảng 1,6 m |
| SF-80 | từ III trở lên | theo bảng của hãng |
Các cỡ 30×50 và 40×80 thường dùng cho mái hiên, mái tum. Cỡ 50×100 dùng cho mái dài, trại chăn nuôi.
Lưu ý: đây là số liệu cho mái nhẹ. Với ngói nặng hoặc mái có người đi lại bảo trì thường xuyên, HTP tính lại theo tải thực tế.
4. Khoảng cách xà gồ, đòn tay bao nhiêu là đúng?
4.1. Với tôn và ngói nhựa
Nhà sản xuất khuyên khoảng cách đòn tay lý tưởng khoảng 660–700 mm, không vượt quá 700 mm. Hai thanh trên cùng cách đỉnh nóc khoảng 15–18 cm để bắt ngói nóc.
4.2. Với ngói nung, ngói xi măng
Ngói đặt trên li tô. Khoảng cách li tô không chọn tùy ý mà theo kích thước hữu ích của viên ngói do hãng ngói công bố. Sai vài centimet là hàng ngói bị hở, dễ dột. HTP lấy thông số từ đúng mã ngói Quý Khách hàng chọn để chia li tô.
4.3. Khoảng cách gối
Với tải vừa, khoảng cách gối của thanh composite không nên quá 1,2–1,5 m. Composite cứng kém thép, nên gối thưa sẽ võng.
5. Quy trình thi công xà gồ composite của HTP
- Bước 1: Khảo sát, đo nhịp, độ dốc mái, xác định loại ngói và vùng gió.
- Bước 2: Lập bản vẽ bố trí vì kèo, xà gồ, li tô, chọn cỡ thanh.
- Bước 3: Cắt thanh bằng lưỡi cắt phù hợp, đeo khẩu trang chống bụi sợi thủy tinh.
- Bước 4: Khoan mồi lỗ lớn hơn thân vít 0,5–1 mm trước khi bắt.
- Bước 5: Liên kết bằng bát L, bát T và vít chống gỉ. Không siết quá lực.
- Bước 6: Kiểm tra thẳng hàng, độ phẳng mặt mái trước khi lợp.
- Bước 7: Lợp ngói, xử lý nóc, rìa, máng xối.
- Bước 8: Nghiệm thu, bàn giao lịch bảo trì.
6. Sáu lỗi thường gặp khi dùng xà gồ composite
- Bắt vít không khoan mồi: thanh nứt dọc theo sợi, mất khả năng chịu lực.
- Dùng vít thép thường: vít gỉ trước, ngói lỏng, nước vào lỗ vít.
- Khoảng cách đòn tay quá thưa: mái võng, ngói lệch hàng.
- Chọn cỡ thanh theo giá thay vì theo vùng gió: dễ bị tốc mái khi bão.
- Đặt gần ống khói, bếp, lò sấy: composite không chịu được nhiệt trên 100°C.
- Không chừa khe giãn nở ở đầu thanh dài: thanh cong vênh khi nắng nóng.
7. Giá xà gồ composite và cách tính chi phí mái
Giá xà gồ composite tính theo mét hoặc theo cây 6 m, tùy tiết diện. Theo nhà sản xuất, mức giá cao hơn thép hộp đen khoảng 20–40%. Tuy nhiên, khi tính cả vòng đời, composite tiết kiệm chi phí sơn chống gỉ và thay thế, nhất là ở vùng biển.
Chi phí một mái gồm: xà gồ, li tô, vì kèo, phụ kiện liên kết, ngói, nhân công và vận chuyển. HTP báo giá trọn gói theo bản vẽ để Quý Khách hàng so sánh đúng, không bị phát sinh.
8. Vì sao nên mua xà gồ composite tại HTP?
- Tổng nguồn VLXD: có cả xà gồ composite, kèo thép nhẹ Eurotruss, Taki và nhiều thương hiệu ngói. HTP tư vấn phương án kết hợp, không ép một vật liệu.
- Am hiểu vật liệu: đội kỹ thuật HTP chọn cỡ thanh theo loại ngói và vùng gió, không theo cảm tính.
- Có đội thi công: thợ quen khoan mồi, chọn vít, chừa khe giãn nở.
- Có bảo trì: kiểm tra định kỳ vít, độ võng, máng xối, phục hồi mái khi cần.
- Một đầu mối trách nhiệm: từ vật tư đến hoàn thiện mái.
9. Kinh nghiệm thực tế: phối hợp xà gồ composite trong mái ngói
Qua các công trình mái ngói, đội kỹ thuật HTP rút ra một số kinh nghiệm khi đưa xà gồ composite vào hệ mái:
- Ở nhà gần biển, các hàng li tô sát mép mái, đầu hồi và quanh máng xối là nơi đọng hơi muối nhiều nhất. Thay riêng các vị trí này bằng composite giúp kéo dài tuổi thọ mà không làm đội chi phí toàn mái.
- Với mái ngói nhựa trên trại chăn nuôi, khí amoniac ăn mòn thép rất nhanh. Hệ đòn tay composite toàn phần thường là lựa chọn kinh tế nhất trong dài hạn.
- Khi kết hợp với kèo thép nhẹ, cần dùng bát liên kết chống gỉ và đệm cách giữa hai vật liệu để hạn chế đọng nước tại điểm tiếp xúc.
- Màu thanh composite có thể khác màu kèo thép. Nếu mái hở trần, nên thống nhất màu trước khi đặt hàng.
Những chi tiết nhỏ này quyết định mái bền 5 năm hay 20 năm. Đây cũng là lý do HTP luôn đi cùng Quý Khách hàng từ khâu chọn vật tư đến bảo trì.
10. Câu hỏi thường gặp
Xà gồ composite có thay được xà gồ thép không?
Thay được ở mái nhẹ và môi trường ăn mòn. Ở mái ngói nặng, nên kết hợp với kèo thép nhẹ hoặc tính toán riêng.
Xà gồ composite có bị cong vênh dưới nắng không?
Hàng chất lượng có lớp bảo vệ bề mặt và ổn định kích thước. Cần chừa khe giãn nở và chọn đúng tiết diện để hạn chế võng.
Có sơn được xà gồ composite không?
Không bắt buộc. Nếu muốn đồng màu với mái, có thể sơn bằng sơn phù hợp nhựa sau khi làm sạch bề mặt.
Thanh composite có cắt tại công trình được không?
Được, bằng máy cắt lưỡi phù hợp. Đầu cắt không cần xử lý chống gỉ, nhưng thợ cần bảo hộ chống bụi sợi.
Xà gồ composite có dùng cho mái ngói bitum được không?
Được. Khi đó xà gồ composite làm khung đỡ nền OSB hoặc ván chịu nước, ngói bitum dán và đóng đinh trên nền. Khoảng cách xà gồ tính theo độ dày tấm nền.
HTP có bán lẻ xà gồ composite cho thợ không?
Có. HTP bán lẻ theo cây cho đội thợ, nhà thầu và nhận thi công trọn gói cho chủ nhà.
11. Kết luận
Xà gồ composite là vật liệu tốt cho mái ngói khi được chọn đúng vai trò: đòn tay, li tô cho mái nhẹ, hoặc thanh phụ chống ăn mòn trong hệ kèo thép nhẹ. Chìa khóa nằm ở việc chọn tiết diện theo vùng gió, chia khoảng cách theo loại ngói và thi công đúng kỹ thuật. HTP, Tổng nguồn VLXD tuyển chọn, cung cấp vật tư, thi công và bảo trì mái trọn gói, giúp Quý Khách hàng yên tâm với mái nhà trong nhiều năm.
Xem thêm: Khung kèo nhựa composite, Kèo composite chống ăn mòn ven biển, Thanh mè Taki TS61 TS40, Mái ngói HTP.
Liên hệ HTP
CÔNG TY CỔ PHẦN HỒNG TÂM PHÁT
568 Phan Văn Trị, Phường Hạnh Thông, Tp.HCM
Hotline: 0964 959 468 (Mr.Tuân) – 0938 300 468 (Mr.Hưng)
Bộ phận bán hàng: 0973 900 468 – 0933 300 468 (Mrs Diệp)
